SNY I RELIGIA

„(…) Sen jest księgą, a księgi są niczym innym jak tylko snami”. Umberto Eco – „Imię Róży”

 

             Na przestrzeni dziejów ludzkości sny odgrywały duże znaczenie, a interpretacja snów religijnych niewątpliwie wywarła wpływ na nasz obecny do nich stosunek. Wszyscy chyba znamy chociaż część „sennych wierzeń” różnych kultur, rozmaite zapierające dech w piersi historie na temat osób aktywnych we śnie czy też kolejne opowiastki w typie „Koszmaru z ulicy Elm”, są to w przeważającej części tylko informacje zasłyszane. Dlatego też postanowiłam zebrać tą garstkę informacji.

 JUDAIZM

„Nieinterpretowany sen jest jak nieotarty list”, powiedział rabin Hisda (około 250-309). Talmud, starożytna księga żydowskiej wiary i praw zebranych z wielu pism przez wybitne szkoły rabinów, zawiera liczne wskazówki, jak interpretować sny, i radzi jak unikać „złych” snów. Zostało poczynione silne rozróżnienie pomiędzy dobrymi i złymi możliwościami każdego człowieka. Pomimo przekonania, że wszystkie święte sny pochodzą od Boga, wierzono również w znaczenie snów symbolicznych.

Judaizm kładł nacisk na fakt, że interpretacja snów wymaga szczególnych umiejętności i tylko utalentowani Żydzi potrafią dobrze interpretować senne fantazje. (W Starym Testamencie tylko tacy Żydzi jak Józef czy Daniel potrafili dobrze tłumaczyć sny). Teksty Talmudu pokazują, jak wiele istnieje opinii na temat symboliki snów i metod ich interpretowania. Niektóre z nich mają wiele wspólnego ze współczesnymi metodami tłumaczenia snów. Na przykład, niektóre pisma kładą nacisk na to, że aby dobrze zrozumieć sen, wskazane jest rozważyć osobiste okoliczności śniącego – jego temperament, jego wrodzone zdolności, jego nastrój w czasie snu.

 CHRZEŚCIJAŃSTWO

„Śpimy nie tylko po to, aby żyć, ale żeby nauczyć się, jak żyć dobrze”, powiedział, żyjący w piętnastym wieku, biskup Synesius. Kiedy apostoł Piotr śnił trzy razy o czystych i nieczystych zwierzętach, był to ważny punkt zwrotny w historii chrześcijaństwa, ponieważ to właśnie wtedy z żydowskiej sekty chrześcijaństwo przerodziło się w religię uniwersalną. Nowy Testament opisuje o wiele mniej sennych przeżyć niż Stary Testament, a stosunek chrześcijaństwa do snów zmieniał się bardzo na przestrzeni wieków. Biblia wspomina, że do niektórych Bóg przemówił w snach. Wielu świętych i znaczących dla historii jednostek doświadczyło znaczących snów, które popchnęły ich do wielkich religijnych czynów. Wierzono także, że tak jak Bóg zsyłał sny dla dobra ludzi, tak diabeł zatruwał umysły fałszywymi i złowrogimi snami. Biorąc pod uwagę surowe zasady moralne tamtych czasów, jest zrozumiałe, że sny często uwydatniały zakazane tematy i „bezbożne” czyny (w dzisiejszych postfreudowskich czasach nikt nie zwraca uwagi na takie rzeczy). „Lubieżne sny” były przypisywane siłom nieczystym.
W średniowieczu i potem, w okresie Inkwizycji, panował obyczajowy i polityczny terror. Możemy sobie wyobrazić, jaki wstyd i niepokój musieli odczuwać członkowie kleru i ludzie cnotliwi, kiedy we śnie doświadczali (co jest zupełnie normalne) erotycznych fantazji. Kościół tłumaczył nieczyste sny jako wytwór demona. Zmory, które potrafiły przybierać uwodzicielskie formy, kusiły i czasem nawet zapładniały śniącą osobę (praktyczny sposób zaakceptowania niemoralnych myśli i zakazanych stosunków cielesnych). To zapoczątkowało nowy kierunek myślenia, że jednostka może nie być odpowiedzialna za czyny popełnione we śnie, w taki sam sposób, w jaki nie można oczekiwać, że pójdzie się do nieba za dobre sny, kiedy nie postępowało się dobrze w życiu na jawie.

Synesius, jeden z autorytetów Kościoła, zachęcał do studiowania snów. Wyprzedził swoje czasy, proponując prowadzenie dziennika ze snami i ostrzegając przed korzystaniem z senników. Dobra zdawał sobie sprawę, jak ważne są niektóre sny. Twierdził również, że interpretacja poszczególnych symboli zależy zarówno od osoby śniącej, jak i od tłumaczącej sny.

ISLAM

„Allach stworzył sen nie tylko jako sposób przewodzenia i instrukcję… ale także jako okno na Nieznane”. Tradycja tłumaczenia snów, niepodobna do żadnej innej, była znana w arabskim świecie, jeszcze zanim prorok Muhammad (około 570-632) powiedział te słowa. Wiadomo, że Muhammad ujrzał swoje przeznaczenie we śnie, a większa część Koranu,

świętej księgi islamu, została poświęcona właśnie snom. Jedno z najważniejszych przeżyć Muhammada było związane ze słynną „Nocną Podróżą”. W tym śnie muhammad spotkał Boga, Jezusa i innych proroków, którzy odkryli przed nim tajemnice kosmosu. Muhammad zachęcał swoich uczniów, żeby opowiadali mu swoje sny każdego dnia rano, a wtedy on je interpretował i sam dzielił się z uczniami własnymi przeżyciami.

Podobnie jak w tradycji hebrajskiej, islam dzieli sny na różne typy. Rozróżnia się „prawdziwe” sny, które zwiastuje Bóg, Muhammad bądź aniołowie, oraz „złe” sny, które pochodzą od demonów albo wynikają z osobu8stych żądz oraz trosk człowieka.

 HINDUIZM

Stosunek tej religii do snów ma wiele wspólnego z wieloma innymi kulturami, włączając w to również wierzenia, że sny pojawiają się, kiedy dusza opuszcza ciało i podróżuje po innych wymiarach. W okresie Vedic (około 1500-500 p.n.e.) sny były postrzegane jako dobre albo złe znaki, a zachowane pisma z tamtej epoki wyjaśniają, jak tłumaczyć symbole, które się w nich pojawiają. Atharva Veda napisał rozprawę naukową poświęconą snom, uwzględniając wiele idei, które dzisiaj nadal są aktualne. Na przykład sugeruje, że niezapamiętane sny nie mają znaczenia oraz że na nasze sny może wpływać, co zjedliśmy, choroby albo nasze pragnienia. Niektóre księgi hinduizmu opisują naszą egzystencję na tej planecie jako nieprzewidywalny sen, z którego możemy się obudzić tylko wtedy, jeśli doświadczymy prawdziwego oświecenia. Teolodzy hinduizmu twierdzili później, że sny są manifestacją szóstego zmysłu, rodzajem intuicji, podczas gdy inne zmysły są nieaktywne w czasie snu.

 BYDDYZM

Chociaż buddyzm wywodzi się z hinduizmu, już prawie nie istnieje w Indiach, a sny nigdy nie były centralną częścią jego filozofii, jakkolwiek odgrywają znaczącą rolę w buddyjskich pismach. W tybetańskim buddyzmie sny są postrzegane jako wskazówki do duchowego i emocjonalnego życia jednostki. Według tych wierzeń sny pochodzą od życzliwych bóstw albo demonów. Z kolei „złe” sny są wiadomościami, że aby osiągnąc zamierzony cel, dana osoba musi poracowac nad pewnymi sferami życia.

Pisma Tantrica (świętego mistyka) pokazują techniki używane przez buddyjskich kapłanów, wywierające szególny wpływ na sny. Dzięki nim mogli uzyskac sztuczny stan snu, który umożliwiał im osiągnięcie wyższej formy medytacji bądź refleksji. Ten rodzaj manipulacji snem ma wiele wspólnego z praktyką „jasnego snu”, która jest omówiona w Tantras.